ตัวอย่าง BOQ งานก่อสร้างแบบดั้งเดิม

Key Takeaways

BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities คือเอกสารแสดงรายการปริมาณงาน วัสดุ ค่าแรง และต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับโครงการก่อสร้าง ช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องวางแผนงบประมาณ เปรียบเทียบราคา ตรวจสอบงวดงาน และควบคุมต้นทุนได้อย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ การเชื่อมโยงข้อมูล BOQ กับระบบบัญชีและ ERP ยังช่วยให้ธุรกิจติดตามค่าใช้จ่ายและบริหารโครงการได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ปัญหาใหญ่ของการสร้างบ้าน อาคาร หรือโครงการก่อสร้างทุกระดับ คืองบประมาณบานปลายและเสร็จไม่ทันตามกำหนด โดยมักมีสาเหตุมาจากความไม่ชัดเจนของขอบเขตงานและราคาวัสดุก่อสร้าง ทั้งยังอาจนำมาซึ่งความขัดแย้งระหว่างเจ้าของงานกับผู้รับเหมาก่อสร้าง การทำความเข้าใจเกี่ยวกับ BOQ (Bill of Quantities) จึงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่จะช่วยให้ทุกฝ่ายเห็นภาพตรงกัน เพื่อให้ควบคุมงบประมาณได้ และบริหารงานก่อสร้างให้ราบรื่นตั้งแต่ต้นจนจบ

Table of Contents

BOQ คืออะไร ย่อมาจากอะไร และสำคัญอย่างไรในงานก่อสร้าง?

BOQ ย่อมาจาก Bill of Quantities หมายถึง เอกสารแสดงรายการปริมาณงาน วัสดุ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับโครงการก่อสร้าง โดยจัดทำจากการถอดปริมาณตามแบบสถาปัตยกรรม แบบวิศวกรรม และข้อกำหนดของโครงการ เพื่อใช้ประกอบการประมาณราคาและบริหารต้นทุน

ความสำคัญของ BOQ ในงานก่อสร้าง มีดังนี้

  • ช่วยในการประมาณการงบประมาณ ทำให้เจ้าของโครงการรู้ต้นทุนที่แท้จริงล่วงหน้าอย่างแม่นยำก่อนเริ่มลงมือสร้างจริง
  • ใช้เป็นมาตรฐานในการเปรียบเทียบ ช่วยให้เทียบราคาประมูลงานจากผู้รับเหมาหลายรายบนบรรทัดฐานเดียวกัน โดยไม่มีใครได้เปรียบเสียเปรียบ
  • ใช้ในการตรวจงวดงานและเบิกจ่ายเงิน ช่วยลดปัญหาเบิกเงินเกินโดยที่งานยังไม่เสร็จ หรือผู้รับเหมาเบิกเงินเกินเนื้องานจริง เพราะใช้ BOQ เป็นดัชนีวัดความคืบหน้า
  • ใช้ควบคุมปริมาณวัสดุ วางแผนจัดซื้อและลดการสั่งซื้อวัสดุซ้ำซ้อนหรือสูญหายในหน้างาน

อย่างไรก็ตาม BOQ เป็นข้อมูลประมาณการตามขอบเขตงานและเงื่อนไขที่กำหนด ไม่ใช่การรับประกันว่าต้นทุนจริงจะเท่ากับงบประมาณเสมอไป จึงควรปรับปรุงข้อมูลเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงแบบหรือขอบเขตงาน

ใครเป็นคนจัดทำ BOQ ?

ผู้มีหน้าที่จัดทำ BOQ ขึ้นอยู่กับขนาด ประเภท และความซับซ้อนของโครงการ โดยหลักๆ แล้ว ผู้จัดทำใบ BOQ จะแบ่งตามบทบาท ได้ดังนี้

  • สถาปนิกหรือวิศวกรผู้ออกแบบ สำหรับโครงการขนาดกลางถึงใหญ่ เพื่อความแม่นยำตามแบบแปลนและโครงสร้างทางวิศวกรรมที่ออกแบบไว้
  • ผู้เชี่ยวชาญด้านการถอดแบบและประมาณราคา (Quantity Surveyor – QS) ทำหน้าที่ถอดราคากลาง คุมงบประมาณ และจัดทำใบ BOQ โดยเฉพาะในโครงการระดับมืออาชีพ
  • ผู้รับเหมาก่อสร้าง ในกรณีที่เป็นงานขนาดเล็ก หรือเจ้าของบ้านจัดหาผู้รับเหมาทำใบเสนอราคามาให้ตรวจสอบ

องค์ประกอบและตัวอย่างใบ BOQ สำหรับงานก่อสร้าง

ตัวอย่างใบ BOQ สำหรับงานก่อสร้าง โดยทั่วไปจะจัดรายการตามหมวดงาน เพื่อให้ตรวจสอบปริมาณและต้นทุนได้สะดวก โดยประกอบด้วยข้อมูลสำคัญ เช่น รายการงาน หน่วย ปริมาณ ราคาต่อหน่วย ค่าวัสดุ ค่าแรง และราคารวม

หมวดงานที่มักพบในใบ BOQ ได้แก่

  • หมวดงานเตรียมการและงานโครงสร้าง งานปรับพื้นที่ งานเสาเข็ม งานฐานราก งานเหล็กเสริม และงานคอนกรีต
  • หมวดงานสถาปัตยกรรม งานผนัง งานหลังคา งานประตูและหน้าต่าง งานปูพื้น และงานตกแต่งผิว
  • หมวดงานระบบ งานไฟฟ้า งานประปาและสุขาภิบาล รวมถึงระบบปรับอากาศ
  • หมวดค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น ค่าแรง ค่าดำเนินการ ค่าเครื่องมือ ค่าอุปกรณ์ และภาษีตามเงื่อนไขของโครงการ

ตัวอย่างตาราง BOQ แบบย่อ

รายการงานหน่วยปริมาณราคาต่อหน่วย (บาท)ราคารวม (บาท)
งานคอนกรีตลบ.ม.102,50025,000
งานก่อผนังตร.ม.10035035,000
งานปูกระเบื้องตร.ม.5060030,000
รวมตัวอย่างรายการ90,000

หมายเหตุ: ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างสมมติสำหรับอธิบายรูปแบบตารางเท่านั้น ไม่ใช่ราคากลางหรือราคาวัสดุและค่าแรงที่ใช้ได้กับทุกโครงการ และยังไม่รวมรายการอื่นที่อาจเกี่ยวข้อง

การเชื่อมโยง BOQ เข้ากับระบบ ERP เพื่อบริหารจัดการงานก่อสร้าง

เปลี่ยน BOQ จากเอกสารคุมงาน สู่ระบบบัญชีมาตรฐานในธุรกิจก่อสร้าง

หลายโครงการมอง BOQ เป็นเพียงเอกสารในการเสนอราคาหรือตรวจรับงานเท่านั้น แต่ในทางธุรกิจก่อสร้างมืออาชีพ BOQ คือฐานข้อมูลต้นทาง ที่สำคัญในการบริหารบัญชีและการเงิน

การบันทึกบัญชีงานก่อสร้างแบบมาตรฐานจาก BOQ

  • แปลง BOQ เป็น Cost Code เพื่อให้ฝั่งบัญชีบริหารจัดการได้ รายการใน BOQ จะถูกนำมาจัดหมวดหมู่ใหม่เป็นรหัสต้นทุน (Cost Code) และ Cost Center เช่น งานโครงสร้าง (Cost Code: 100), งานสถาปัตย์ (Cost Code: 200) เพื่อให้ติดตามค่าใช้จ่ายได้ง่ายขึ้น
  • รับรู้รายได้และต้นทุนตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน โดยธุรกิจก่อสร้างมักใช้วิธีอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จ (Percentage of Completion Method) โดย BOQ เป็นตัวอ้างอิงต้นทุนรวมที่ประมาณการ (Total Estimated Cost) เพื่อเทียบกับต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง (Actual Cost)
  • จับคู่เอกสารแบบ 3-Way Matching โดยการสั่งซื้อวัสดุเข้าไซต์งานจะถูกนำมาเปรียบเทียบกับใบสั่งซื้อ (PO), ใบรับของ (GR) และรายการใน BOQ เพื่อตรวจสอบว่าต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงเกินกว่างบประมาณที่ตั้งไว้หรือไม่

ยกระดับการบริหาร BOQ และระบบบัญชีด้วย SAP Business One

ในอดีตการจัดการ BOQ และติดตามงานมักทำผ่านรูปแบบ Manual ซึ่งมีข้อจำกัดเรื่องข้อมูลกระจัดกระจาย เสี่ยงต่อความผิดพลาด ตรวจสอบยาก และมีช่องโหว่ให้เกิดการทุจริต ดังนั้นการเชื่อมต่อ BOQ เข้ากับระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) ระดับสากลอย่าง SAP Business One จะช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ได้อย่างยั่งยืน

  • แหล่งข้อมูลกลางเพียงหนึ่งเดียว (Single Source of Truth) ดึงข้อมูล BOQ เข้าสู่ระบบศูนย์กลาง ทำให้ฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายบัญชี วิศวกรไซต์งาน และผู้บริหารเห็นข้อมูลต้นทุนชุดเดียวกันแบบเรียลไทม์ (Real-time)
  • ระบบควบคุมงบประมาณอัตโนมัติ (Automated Budget Control) หากมีการเปิดใบสั่งซื้อ (PO) วัสดุเกินปริมาณหรือราคาที่กำหนดใน BOQ ระบบจะบล็อกหรือแจ้งเตือนทันที ป้องกันงบบานปลายตั้งแต่ต้นทาง
  • ติดตามต้นทุนและกำไรแบบเรียลไทม์ (Real-time Cost & Profit Tracking) ฝ่ายบัญชีบันทึกการตั้งหนี้ (Accounts Payable: AP) และติดตามประสิทธิภาพต้นทุน (Cost Performance) ของแต่ละโครงการได้ทันที ผู้บริหารจึงรู้กำไรขั้นต้น (Gross Margin) ของแต่ละไซต์งานได้ตลอดเวลา

วิธีอ่านและตรวจสอบข้อมูลใน BOQ ก่อนอนุมัติ

ก่อนที่จะจรดปากกาเซ็นอนุมัติ BOQ ควรมีหลักในการตรวจสอบความถูกต้อง 4 จุดสำคัญ ดังนี้

  • เช็กหน่วยและปริมาณ ตรวจสอบว่าหน่วยวัด เช่น ตร.ม., ลบ.ม., จุด ตรงตามแบบแปลนจริงหรือไม่
  • ตรวจสอบราคาต่อหน่วย (Unit Cost) เช็กค่าวัสดุและค่าแรงเทียบกับราคากลางในท้องตลาด ณ ปัจจุบัน
  • ดูความสมบูรณ์ของรายการ ตรวจสอบว่าไม่มีรายการงานค้าง งานหมกเม็ด หรืองานซ่อนเร้นที่อาจตกสำรวจ
  • ตรวจสอบการแยกค่าแรงและค่าวัสดุ ควรแยกช่องค่าของและค่าแรงชัดเจน เพื่อความสะดวกในการตัดงวดงานและยื่นคำนวณภาษีทางบัญชี

เพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการงานก่อสร้าง ด้วยระบบ SAP Business One จาก ICON Framework

การจัดทำและตรวจสอบ BOQ ด้วยรูปแบบ Manual อาจเสี่ยงต่อความผิดพลาดและการทุจริต ยกระดับการบริหารงบประมาณและควบคุมโครงการอย่างมืออาชีพด้วย ICON CM with SAP Business One ซึ่งเป็นระบบ ERP สำหรับงานก่อสร้าง จาก ICON Framework ที่เชื่อมโยงข้อมูลเพื่อบริหารและควบคุมงบประมาณ ควบคุมการสั่งซื้อวัสดุ และติดตามงวดงานได้ Real-time พร้อมรองรับการทำงานร่วมกับโปรแกรมบริหารอสังหาริมทรัพย์ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการและผู้รับเหมาบริหารต้นทุนได้อย่างแม่นยำ ป้องกันงบบานปลาย และเพิ่มกำไรให้โครงการอย่างยั่งยืน

สามารถศึกษารายละเอียด ICON CM with SAP Business One หรือติดต่อ ICON Framework เพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมและขอใบเสนอราคาได้เลยวันนี้

ข้อมูลอ้างอิง

  1. What is a bill of quantities?. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2569 จาก https://www.jonesmelling.co.uk/newsroom/insights/what-is-a-bill-of-quantities/
  2. Construction Cost Control for Road Projects in the Context of Malaysian Contractors. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2569 จาก https://journals.iium.edu.my/kaed/index.php/japcm/article/view/722

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ BOQ (Bill of Quantities) (FAQs)

Q :หากมีการเปลี่ยนแปลงแบบก่อสร้างหลังอนุมัติ BOQ แล้ว ควรทำอย่างไร ?

A :ควรตรวจสอบผลกระทบต่อปริมาณงาน วัสดุ ค่าแรง และงบประมาณ พร้อมจัดทำรายการแก้ไขหรือเอกสารเปลี่ยนแปลงงานตามขั้นตอนที่ตกลงกัน จากนั้นปรับปรุง BOQ ให้ตรงกับขอบเขตงานล่าสุด และเก็บประวัติการแก้ไขไว้เพื่อใช้ตรวจสอบต้นทุนและการอนุมัติในภายหลัง

Q :BOQ จำเป็นต้องมีลายเซ็นรับรองหรือไม่ ?

A :ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของโครงการ สัญญา และกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่เกี่ยวข้อง สำหรับโครงการที่ต้องใช้ BOQ เป็นเอกสารประกอบการเสนอราคา อนุมัติงบประมาณ หรือทำสัญญา ควรกำหนดผู้จัดทำ ผู้ตรวจสอบ และผู้อนุมัติให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถตรวจสอบความรับผิดชอบและใช้เอกสารเป็นหลักฐานอ้างอิงได้

Q :ควรเก็บเอกสาร BOQ อย่างไรเพื่อให้ตรวจสอบย้อนหลังได้ง่าย ?

A :ควรจัดเก็บ BOQ แยกตามโครงการ พร้อมระบุวันที่จัดทำ เลขที่เอกสาร เวอร์ชัน และสถานะการอนุมัติ รวมถึงเก็บเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น ใบเสนอราคา ใบสั่งซื้อ และรายการเปลี่ยนแปลงงานไว้ด้วยกัน หากมีหลายโครงการหรือมีการแก้ไขข้อมูลบ่อย การใช้ระบบจัดการข้อมูลส่วนกลางจะช่วยให้ค้นหาเอกสารและติดตามประวัติการเปลี่ยนแปลงได้สะดวกขึ้น

ICON Framework logo with a red circle and modern text design.
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.