
Key Takeaways
สัญญาเช่า คือข้อตกลงที่ผู้ให้เช่ายอมให้ผู้เช่าใช้ทรัพย์สินในช่วงเวลาที่กำหนด โดยผู้เช่าจ่ายค่าเช่าเป็นการตอบแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537 ส่วนคำถามว่าสัญญาเช่ามีกี่ประเภท และมีอะไรบ้าง โดยทั่วไปแบ่งตามลักษณะทรัพย์สินและการใช้งานได้ 6 กลุ่ม ได้แก่ บ้านและคอนโดมิเนียม อะพาร์ตเมนต์และห้องพัก สำนักงาน ร้านค้าและพื้นที่พาณิชย์ พื้นที่ตลาด และที่ดินหรืออาคารระยะยาว ซึ่งแต่ละแบบมีเงื่อนไขต่างกันทั้งเรื่องค่าส่วนกลาง การตกแต่ง ค่าสาธารณูปโภค และการคืนพื้นที่ ซึ่งสัญญาเช่าไม่จำเป็นต้องใช้แบบฟอร์มเดียวกันทุกกรณี แต่ควรปรับเงื่อนไขให้ตรงกับทรัพย์สินและเตรียมเอกสารประกอบให้ครบ สำหรับสัญญาเช่า 1 ปี เหมาะกับการวางแผนค่าใช้จ่ายระยะสั้น ขณะที่การเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนดเกิน 3 ปี ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ มิฉะนั้นจะฟ้องร้องบังคับได้เพียง 3 ปี
การปล่อยเช่าทรัพย์สินหนึ่งแห่งอาจดูเหมือนเป็นเรื่องที่ตรงไปตรงมา มีผู้ให้เช่า ผู้เช่า ค่าเช่า และระยะเวลาที่ตกลงกัน แต่ในทางปฏิบัติ รายละเอียดของสัญญาอาจต่างกันมากตามลักษณะพื้นที่และรูปแบบการใช้งาน เพราะการเช่าบ้านเพื่ออยู่อาศัยย่อมมีเงื่อนไขที่ไม่เหมือนกับการเช่าสำนักงานเพื่อทำธุรกิจ ขณะที่ร้านค้า อะพาร์ตเมนต์ หรือพื้นที่ตลาดก็มีเงื่อนไขเฉพาะของตัวเอง ทั้งเรื่องระยะเวลาของการทำสัญญา การต่อสัญญา การจัดการค่าส่วนกลาง การตกแต่งพื้นที่ ค่าสาธารณูปโภค การคืนพื้นที่ และข้อกำหนดต่าง ๆที่เกี่ยวข้องกับผู้เช่าและผู้ให้เช่าแต่ละประเภท
บทความนี้จะพาไปดูตั้งแต่พื้นฐานว่าสัญญาเช่าคืออะไร สัญญาเช่าบ้าน อะพาร์ตเมนต์ สำนักงาน ร้านค้า และตลาดแตกต่างกันที่อะไรบ้าง รวมถึงประเด็นที่ควรตรวจสอบก่อนจัดทำเอกสารสัญญา เพื่อให้ทั้งผู้ให้เช่า ผู้ดูแลพื้นที่ และผู้เช่ามีความเข้าใจข้อตกลงและเงื่อนไขของสัญญาได้ชัดเจนก่อนลงนาม
สัญญาเช่า คืออะไร ?
สัญญาเช่า คือ ข้อตกลงที่ผู้ให้เช่ายินยอมให้ผู้เช่าใช้หรือได้รับประโยชน์จากทรัพย์สินในช่วงเวลาหนึ่ง โดยผู้เช่าตกลงจ่ายค่าเช่าเป็นการตอบแทน ตามหลักของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537
สัญญาเช่ามีกี่ประเภท อะไรบ้าง ?
ในทางปฏิบัติมักแบ่งตามลักษณะทรัพย์สินและวัตถุประสงค์การใช้งาน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อเงื่อนไขที่ควรเขียนไว้ในสัญญา โดยแบ่งได้หลัก ๆ 6 ประเภทดังนี้
สัญญาเช่าบ้านและคอนโดมิเนียม
สัญญาประเภทนี้ใช้กับการเช่าเพื่ออยู่อาศัย ระยะเวลาที่พบบ่อยคือ 6 เดือนถึง 1 ปี นอกจากค่าเช่าและเงินประกัน ควรแนบบัญชีรายการเฟอร์นิเจอร์และเครื่องใช้ไฟฟ้าพร้อมรูปถ่ายสภาพห้องในวันส่งมอบ และระบุว่าฝ่ายใดรับผิดชอบการซ่อมแซมแต่ละกรณี สำหรับคอนโดมิเนียม ควรเขียนให้ชัดว่าใครเป็นผู้จ่ายค่าส่วนกลางให้นิติบุคคลอาคารชุด และผู้เช่าต้องปฏิบัติตามข้อบังคับของอาคาร เช่น การเลี้ยงสัตว์ การจอดรถ และการใช้พื้นที่ส่วนกลาง
สัญญาเช่าอะพาร์ตเมนต์และห้องพัก
ผู้ให้เช่าอะพาร์ตเมนต์มักเป็นผู้ประกอบการที่ปล่อยเช่าหลายห้อง เก็บค่าเช่ารายเดือนพร้อมค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าบริการอื่น เมื่อทำเป็นธุรกิจ สัญญาต้องเป็นไปตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญาที่กำหนดให้ธุรกิจให้เช่าอาคารเพื่ออยู่อาศัยเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา เช่น เก็บค่าน้ำค่าไฟตามที่ใช้จริง แสดงอัตราค่าใช้จ่ายทุกรายการไว้ในสัญญา และคืนเงินประกันภายใน 7 วันหลังผู้เช่าย้ายออกหากไม่มีค่าเสียหาย ผู้ให้เช่าจึงควรใช้สัญญามาตรฐานชุดเดียวกันทุกห้อง เพื่อให้ตรวจสอบและติดตามได้ง่าย
สัญญาเช่าสำนักงานและพื้นที่ออฟฟิศ
สัญญาเช่าสำนักงานเป็นการเช่าเพื่อประกอบธุรกิจ ผู้เช่ามักเป็นนิติบุคคล และนิยมทำสัญญาครั้งละ 3 ปีซึ่งไม่ต้องจดทะเบียน ประเด็นที่ควรกำหนดไว้ ได้แก่ ขนาดพื้นที่ที่ใช้คิดค่าเช่า ค่าบริการส่วนกลาง เวลาเปิดระบบปรับอากาศ จำนวนที่จอดรถ สิทธิ์ในการตกแต่งหรือต่อเติมพื้นที่ และเงื่อนไขตอนคืนพื้นที่ว่าผู้เช่าต้องรื้องานตกแต่งให้กลับสู่สภาพเดิมหรือไม่

สัญญาเช่าร้านค้าและพื้นที่พาณิชย์
สัญญาเช่าร้านค้า เช่น อาคารพาณิชย์ ร้านในศูนย์การค้า หรือพื้นที่ในคอมมูนิตี้มอลล์ มีรายละเอียดมากกว่าการเช่าเพื่ออยู่อาศัย ทั้งประเภทธุรกิจที่อนุญาต เวลาเปิดปิด การติดตั้งป้าย และการตกแต่งหน้าร้าน บางศูนย์การค้าคิดค่าเช่าแบบอัตราคงที่ร่วมกับส่วนแบ่งยอดขาย จึงควรระบุวิธีคำนวณและรอบการชำระให้ชัด นอกจากนี้ ตามมาตรา 544 ผู้เช่าจะให้เช่าช่วงหรือโอนสิทธิ์การเช่าให้ผู้อื่นไม่ได้ เว้นแต่สัญญาจะอนุญาตไว้ ผู้ให้เช่าจึงควรกำหนดเรื่องนี้ไว้ตั้งแต่แรก
สัญญาเช่าพื้นที่ตลาดและล็อกขายของ
พื้นที่ตลาดต่างจากประเภทอื่นตรงที่มีผู้เช่าจำนวนมากและรอบการเช่าสั้น อาจเป็นรายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือน สัญญาควรระบุเลขล็อกและขนาดพื้นที่ ประเภทสินค้าที่ขายได้ วันและเวลาขาย ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าทำความสะอาด และกฎการจัดวางสินค้า เมื่อตลาดมีหลายร้อยล็อกและผู้เช่าเปลี่ยนอยู่ตลอด การจดบันทึกด้วยมือหรือใช้ไฟล์ Excel อาจตามไม่ทัน เจ้าของตลาดหลายแห่งจึงใช้ระบบจัดการพื้นที่เช่าตลาด เพื่อดูล็อกว่าง ค่าเช่าค้างชำระ และวันครบกำหนดสัญญาได้ในที่เดียว
สัญญาเช่าที่ดินและอาคารระยะยาว
การเช่าที่ดินหรืออาคารระยะยาวมักใช้กับการพัฒนาโครงการ โรงงาน คลังสินค้า หรืออาคารพาณิชย์ ระยะเวลามักเกิน 3 ปี จึงต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา 538 ส่วนระยะเวลาเช่าทั่วไปทำได้ไม่เกิน 30 ปีตามมาตรา 540 สัญญาควรตกลงให้ชัดว่าสิ่งปลูกสร้างที่ผู้เช่าสร้างขึ้นจะเป็นของใครเมื่อสิ้นสุดสัญญา และจะปรับค่าเช่าเป็นระยะหรือไม่ ทั้งนี้ ตามมาตรา 569 หากเจ้าของขายทรัพย์สินระหว่างสัญญา การเช่าไม่สิ้นสุด ผู้ซื้อต้องรับสิทธิและหน้าที่ของผู้ให้เช่าต่อไป
สัญญาเช่าต้องทำเป็นรูปแบบไหน ?
ไม่จำเป็นต้องใช้แบบฟอร์มสำเร็จรูปเหมือนกันทุกกรณี เพราะเงื่อนไขควรปรับตามประเภททรัพย์สินและวัตถุประสงค์
เอกสารที่ควรเตรียมประกอบ ได้แก่ เอกสารยืนยันตัวตนหรือเอกสารนิติบุคคล หลักฐานสิทธิในทรัพย์สิน หนังสือมอบอำนาจถ้ามี รายละเอียดพื้นที่ รูปถ่ายสภาพทรัพย์สิน และบัญชีรายการทรัพย์สินที่ส่งมอบ
สัญญาเช่า 1 ปีกับสัญญาเช่า 3 ปี หมายถึงอะไร มีเงื่อนไขอะไรบ้าง ?
สัญญาเช่า 1 ปี เป็นสัญญาที่กำหนดระยะเวลาการเช่าไว้หนึ่งปีอย่างชัดเจน เช่น ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคมถึงวันที่ 31 ธันวาคม ข้อดีคือทั้งผู้ให้เช่าและผู้เช่าสามารถวางแผนค่าใช้จ่ายและการใช้งานพื้นที่ได้ง่ายขึ้น แต่ควรกำหนดเงื่อนไขเรื่องค่าเช่า วันชำระ เงินประกัน การบอกยกเลิก ก่อนสัญญาเช่าหมดอายุ การต่ออายุ และการคืนพื้นที่ไว้ตั้งแต่ต้น
สัญญาเช่าที่ 3 ปี ในทางกฎหมายควรแยกระหว่างสัญญาที่กำหนด 3 ปีพอดี กับ เกิน 3 ปี โดยมาตรา 538 กำหนดว่า หากเป็นการเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนด เกิน 3 ปี ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากไม่ได้จดทะเบียน จะสามารถฟ้องร้องบังคับได้เพียง 3 ปี แม้ในสัญญาจะตกลงไว้ 5 ปี 10 ปี หรือมากกว่านั้นก็ตาม
จัดการพื้นที่เช่าให้เป็นระบบมากขึ้นด้วย ICON Rental Management
เมื่อธุรกิจมีพื้นที่เช่าหลายประเภทและมีผู้เช่าหลายราย ความท้าทายไม่ได้อยู่แค่การทำสัญญาให้ครบถ้วนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการติดตามวันครบกำหนด ค่าเช่า เงินประกัน ยอดค้างชำระ สถานะพื้นที่ และการต่ออายุสัญญาให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ หากข้อมูลเหล่านี้กระจัดกระจายอยู่หลายจุด ก็อาจเพิ่มภาระการตรวจสอบและทำให้เกิดความผิดพลาดในการทำงานได้
ICON Rental Management คือโปรแกรมบริหารพื้นที่เช่าที่ออกแบบมาสำหรับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์โดยเฉพาะ รองรับการบริหารข้อมูลผู้เช่าและพื้นที่ การทำสัญญาเช่า ต่ออายุ แก้ไข หรือยกเลิกสัญญา การจัดการเงินประกัน การออกใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ และการติดตามหนี้ รวมถึงรายงานผลการดำเนินงาน ช่วยให้ทีมที่เกี่ยวข้องทำงานจากข้อมูลชุดเดียวกันและตรวจสอบสถานะการเช่าได้สะดวกมากขึ้น
หากกำลังมองหาระบบที่ช่วยยกระดับการบริหารพื้นที่เช่าให้เป็นมาตรฐาน หรือระบบจัดการพื้นที่เช่าตลาดที่ใช้งานง่ายและมีประสิทธิภาพ สามารถศึกษารายละเอียด ICON Rental Management ได้เลยวันนี้ที่เว็บไซต์ หรือ ติดต่อฝ่ายขายเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม หรือขอใบเสนอราคาได้ที่
- โทรศัพท์ : 099-8263928, 080-4470066
- อีเมล : sales@iconframework.com
- Facebook : ICON Framework
- หรือกรอกแบบฟอร์มติดต่อผ่านเว็บไซต์ ICON Framework
ข้อมูลอ้างอิง
- สัญญาเช่า คืออะไร 10 ข้อต้องเช็กก่อนเซ็น พร้อมกฎหมายที่ควรรู้. สืบค้นเมื่อวันที่ 16 ตุลาคม 2569 จาก https://www.ddproperty.com/คู่มือซื้อขาย/สัญญาเช่าทรัพย์-58289
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัญญาเช่า (FAQ)
Q : สัญญาเช่า คืออะไร ?
A : สัญญาเช่า คือข้อตกลงที่ผู้ให้เช่ายินยอมให้ผู้เช่าใช้หรือได้รับประโยชน์จากทรัพย์สินในช่วงเวลาหนึ่ง โดยผู้เช่าตกลงจ่ายค่าเช่าเป็นการตอบแทน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 537
Q : สัญญาเช่ามีกี่ประเภท อะไรบ้าง ?
A : แบ่งตามลักษณะทรัพย์สินและการใช้งานได้หลัก ๆ 6 ประเภท ได้แก่ สัญญาเช่าบ้านและคอนโดมิเนียม อะพาร์ตเมนต์และห้องพัก สำนักงาน ร้านค้าและพื้นที่พาณิชย์ พื้นที่ตลาดและล็อกขายของ และที่ดินหรืออาคารระยะยาว
Q : สัญญาเช่า ต้องทำเป็นแบบไหน ?
A : ไม่จำเป็นต้องใช้แบบฟอร์มสำเร็จรูปเดียวกันทุกกรณี ควรปรับเงื่อนไขตามประเภททรัพย์สินและวัตถุประสงค์การเช่า และเตรียมเอกสารประกอบ เช่น เอกสารยืนยันตัวตนหรือเอกสารนิติบุคคล หลักฐานสิทธิในทรัพย์สิน รายละเอียดพื้นที่ รูปถ่ายสภาพทรัพย์สิน และบัญชีรายการทรัพย์สินที่ส่งมอบ
Q : สัญญาเช่า 1 ปี หมายถึงอะไร ?
A : สัญญาเช่า 1 ปี คือสัญญาที่กำหนดระยะเวลาเช่าไว้หนึ่งปีชัดเจน ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายวางแผนค่าใช้จ่ายและการใช้พื้นที่ได้ง่ายขึ้น แต่ควรระบุเรื่องค่าเช่า วันชำระ เงินประกัน การบอกเลิก การต่ออายุ และการคืนพื้นที่ไว้ตั้งแต่ต้น
Q : สัญญาเช่าที่ 3 ปี มีเงื่อนไขอะไรบ้าง ?
A : ตามมาตรา 538 การเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีกำหนดเกิน 3 ปี ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ หากไม่จดทะเบียน จะฟ้องร้องบังคับได้เพียง 3 ปี แม้ในสัญญาจะตกลงไว้นานกว่านั้น
Q : ถ้ามีพื้นที่เช่าหลายประเภท จะติดตามสัญญาให้เป็นระบบได้อย่างไร ?
A : การใช้โปรแกรมบริหารพื้นที่เช่าช่วยรวมข้อมูลผู้เช่า สัญญา วันครบกำหนด เงินประกัน และยอดค้างชำระไว้ในที่เดียว สำหรับเจ้าของตลาด ระบบจัดการพื้นที่เช่าตลาดยังช่วยติดตามสถานะล็อกและการต่อสัญญาของผู้เช่าแต่ละรายได้สะดวกขึ้น